Pod względem innowacyjności Polska wciąż nie wypada najlepiej na tle innych krajów Unii Europejskiej. Zaradzić temu mogą rozwiązania obniżające koszty prac badawczo-rozwojowych, a także uruchomienie projektów i środków na wdrożenie rozwiązań poprawiających innowacyjność polskiej gospodarki. Wiele tego typu działań podejmuje Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.
Unijny raport „Innovation Union Competetivness” opublikowany w czerwcu tego roku nie przyniósł niespodzianek. Polska poczyniła bardzo niewielkie postępy w rozwoju innowacyjności gospodarki, choć nie jesteśmy w tym osamotnieni. Jak podkreśla raport, cała Unia Europejska ma duże problemy z osiągnięciem wskaźników innowacyjności, które sama sobie wyznacza w kolejnych strategiach. Niewielka to jednak pociecha, bo innowacyjność w Polsce jest na niskim poziomie i od większości pozostałych krajów członkowskich dzieli nas w tej dziedzinie wręcz przepaść. Potrzebne jest zdecydowane przyspieszenie i uruchomienie programów realnie zwiększających innowacyjność przedsiębiorstw.
Intensywność prac badawczo-rozwojowych mierzona wartością Produktu Krajowego Brutto zwiększyła się w Polsce w latach 2000-2009 zaledwie o 0,04 pkt. proc. do 0,68 proc. PKB (wzrost o 6,25 proc.). Unia odnotowała większy wzrost (z 1,85 do 2,01 proc. PKB), choć i tak wyniósł on zaledwie 8,64 proc. Polska została zaliczona w raporcie do najniższej, dziewiątej grupy państw, jeśli chodzi o wykorzystanie wiedzy w gospodarce. Towarzyszą nam Bułgaria i Rumunia. Czechy, Słowacja i Węgry znalazły się w grupie ósmej, Litwa i Łotwa w szóstej a Estonia w piątej.
Charakterystyczny w przypadku Polski jest bardzo niski udział wydatków na badania i rozwój finansowanych przez samych przedsiębiorców. Wyniósł on zaledwie 0,19 proc. PKB, a więc 28 proc. ogólnych nakładów. Na poziomie całej UE firmy finansują aż 62 proc. prac badawczo-rozwojowych.
Jasnym punktem w statystykach polskiej innowacyjności są dane na temat małych i średnich przedsiębiorstw (MSP). Ich udział w prywatnie finansowanych wydatkach na badania i rozwój wynosi ok. 37 proc., podczas gdy w UE – 20 proc. Aż 28 proc. polskich MSP podejmujących działalność innowacyjną, wprowadziło na rynek nowe lub znacząco ulepszone produkty; średnia unijna to 27 proc. (dane za lata 2006-2008).
Autorzy raportu podkreślają, że w całej Unii firmy z sektora MSP napotykają podobne przeszkody dla prac badawczo-rozwojowych. Są to przede wszystkim trudności ze zdobyciem finansowania na tego typu prace i koszty ochrony prawnej własności intelektualnej. Całkowity koszt uzyskania i utrzymania patentu w przypadku MSP jest w Europie czterdziestokrotnie wyższy niż w USA.
„W tej sytuacji rozwiązaniem, które w zasadniczym stopniu może przyczynić się do większej efektywności działalności badawczo-rozwojowej, jest zmniejszenie jej kosztów. W tym kierunku idą inicjatywy Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. obliczone na poprawę innowacyjności polskiej gospodarki” - mówi Wojciech Dąbrowski, prezes ARP S.A.
Paneuropejski program CEBBIS („Central Europe Branch Based Innovation Suport”, czyli „Sektorowe wsparcie dla innowacji w Europie Środkowej”), którego inicjatorem i partnerem jest ARP S.A., wspiera transfer wiedzy, technologii i praktyk, które często same w sobie innowacyjne, mają pomóc przedsiębiorcom w lepszym wykorzystaniu ich własnego potencjału innowacyjności. Przykładem takich rozwiązań są technologie generatywne, skracające czas i zmniejszające koszty opracowywania prototypów urządzeń czy produktów. Przygotowano również założenia do serii trzech działań pilotażowych w przedsiębiorstwach. Są to: Rapid Prototyping, Product Design Management, Lean Manufacturing – realizowane wspólnie z naukowcami z Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Warszawskiej i firmy Marad z Gdańska. ARP S.A. w ramach programu CEBBIS przeprowadzi również pilotażowe działania zmierzające do utworzenia „centrów usług pro-innowacyjnych”, które miałyby udostępniać przedsiębiorcom wspomniane technologie i metody. Centra takie powstaną na terenach parków technologicznych czy klastrów.
ARP S.A. współtworzy również infrastrukturę wspierającą innowacyjną działalność firm z sektora MSP. Przykładem jest otwarty w kwietniu tego roku na terenie TSSE EURO-PARK WISŁOSAN Inkubator Technologiczny w Stalowej Woli, sfinansowany m.in. z budżetu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. Przedsiębiorcy znajdą w nim zaawansowane urządzenie do obróbki metalu i pomiarów, a także wyposażone laboratoria metalograficzne i stanowiska badawcze. Firmy prowadzące działalność w Inkubatorze mogą skorzystać z doradztwa biznesowego oraz kontaktów z uczelniami wyższymi i jednostkami badawczymi.
ARP S.A., wspólnie URE, NFOŚiGW, KAPE S.A., IEPiOE, Politechniką Łódzką oraz Województwem Pomorskim, powołała otwartą dla wszystkich zainteresowanych Krajową Platformę Technologiczną Energetyki do współpracy we wdrażaniu w Polsce Inteligentnych Sieci Energetycznych (Smart grid). W ramach projektu inteligentna sieć ma powstać w zarządzanej przez ARP Specjalnej Strefie Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC.
„Elementy takiej sieci zaczęto budować w Mielcu ponad dziesięć lat temu. Trwają prace koncepcyjne, by tę sieć powiększyć. Wezmą w tym udział spółki ze strefy, które dostarczają energię: Euro Energetyka i Elektrociepłownia. To one będą inwestorami, ale mogą też dołączyć przedsiębiorcy” — mówi Marek Błędowski, dyrektor mieleckiego oddziału ARP S.A.
„Smart grid pozwoli przedsiębiorcom działającym na terenie strefy na stałe monitorowanie i optymalizację zużycia energii cieplnej i elektrycznej, a co za tym idzie zmniejszenie kosztów stałych działania firmy. Uwolnione w ten sposób środki przedsiębiorcy będą mogli przeznaczyć na ekspansję swoich firm i na prace badawczo-rozwojowe” —podkreśla Wojciech Dąbrowski, prezes ARP S.A.
Synoptyka-BlokEnergetyczny, Energetyka Wisłosan
ARP S.A. podejmuje również inne działania na rzecz poprawy innowacyjności polskiej gospodarki. Strategiczne znaczenie ma tworzenie odpowiednich warunków do pozyskania inwestorów dysponujących innowacyjnymi technologiami. Przykładowo na terenie SSE EURO-PARK MIELEC, dzięki budowie specjalnej hali produkcyjnej ARP S.A. udało się pozyskać inwestora działającego w branży IT – spółkę Interphone Service.
Interphone Service
Wdrożenie innowacyjnych rozwiązań może być również finansowane z funduszu ARP S.A. „Energopożyczka dla oszczędnych”. Agencja dysponuje ponad 6 mln złotych dla małych i średnich przedsiębiorstw na finansowanie przedsięwzięć racjonalizujących zużycie energii w ich firmach.
Wsparcie przez ARP S.A. inicjatyw o charakterze innowacyjnym to również zaangażowanie w przygotowanie projektu budowy instalacji do plazmowego gazyfikowania odpadów komunalnych, czy partnerstwo w programie „Zaprojektuj swój zysk”.